حساب های پرداختنی و سایر بدهی ها
فصل 15: حساب های پرداختنی و سایر بدهی ها :
منشاء و ماهیت حساب های پرداختنی :
اصطلاح حساب های پرداختنی به بدهی های ناشی از خرید کالا و خدمات ، در جریان عادی تجارت گفته می شود . که شامل ، خرید نسیه کالا ، مواد اولیه ، دارایی های ثابت و اثاثه اداری است .
بدهی های بهره دار نباید جزء حساب های پرداختنی طبقه بندی شود ، بلکه باید جداگانه و تحت عنوان های اوراق قرضه ، اسنادپرداختنی ، وام های با وثیقه یا قراردادهای اقساطی نشان داده شود .
مهمترين مشكل حسابرسان در بررسي بدهيها ، كمتر از واقع نشان داده شدن يا حتي از قلم افتادگي بدهي هاست . كمتر از واقع نشان دادن بدهيها به اندازه بيش از واقع نشان دادن داراييها ، وضع مالي شركت را بهتر نشان ميدهد و تخلفها را ميپوشاند . كمتر از واقع نشان دادن بدهيها معمولاً با كمتر از واقع نشان دادن هزينهها و بيش از واقع نشان دادن سود خالص همراه است . بنابر اين روشهاي حسابرسي بدهيها بايد به گونه اي طراحي شوند ، كه كامل بودن بدهيهاي ثبت شده را آشكار سازد .
روشهاي كشف كمتر از واقع نشان دادن بدهيها متفاوت از روشهاي حسابرسي براي كشف بيش از واقع نشان داده شدن داراييهاست . بيش از واقع نشان دادن داراييها معمولاً با يك ثبت نادرست در مدارك حسابداري همراه است . برعكس كمتر از واقع نشان دادن يك بدهي عموماً با ثبت نكردن معامله اي صورت مي گيرد كه بدهي را به وجود آورده است . كشف يك ثبت از قلم افتاده ، به مراتب مشكلتر از كشف يك ثبت جعلي مي باشد . حسابرسان از مدت ها پيش تشخيص دادهاند كه پيچيدهترين تخلف ، تقلبي است كه با ثبت نكردن معاملات بوجود مي آيد .
هدف های حسابرسان از رسیدگی به حساب های پرداختنی تعیین موارد زیر است :
1- کفایت سیستم کنترل داخلی حساب های پرداختنی و چرخه خرید و پرداخت ها .
2- اعتبار حساب های پرداختنی ثبت شده . (رخداد و تعهد)
3- ثبت دفاتر بودن تمام حساب های پرداختنی . (کامل بودن)
4- صحت محاسبات ریاضی جداول پشتوانه حساب های پرداختنی و انطباق آن ها با حساب های دفتر کل .( صحت محاسبات ریاضی)
5- درستی ارزشیابی حساب های پرداختنی .
6- کفایت افشاء و چگونگی ارائه پرداختی ها در صورت های مالی .
سيستم كنترل داخلي حساب هاي پرداختني :
بحث درباره سيستم كنترل داخلي حساب هاي پرداختني مي تواند چنان گسترش يابد كه تمام چرخه خريد يا تحصيل را در برگيرد . در يك سيستم خوب و مؤثر خريد ،
الف) دايره انبار يا دايره كنترل موجوديها ، درخواست خريدي را تهيه و تصويب مي كند .
ب) درخواست خريد براي دايره خريد ارسال مي شود .
ج) نسخه اي از اين درخواست خريد به ترتيب شماره در دايره تهيه كننده ، بايگاني مي گردد .
د) مدارك بايگاني شده در مرحله قبل ، با سفارش خريد تنظيم شده و نهايتاً گزارش دريافت كالا مطابقت داده مي شود .
ه) دايره خريد با دريافت درخواست خريد لزوم سفارش دادن مواد و كالاي درخواستي را تعيين ميكند .
و) پس از كسب مجوز خريد ، تداركات (دايره خريد) فروشنده مناسب را با توجه به قيمت اعلامي توسط آن ها انتخاب مي كند .
ز) كنترلي كه انتظار مي رود حسابرسان در يك دايره حساب پرداختني مناسب با آن روبه رو شوند ، مطابقت ماهانه جزئيات حساب هاي پرداختني ( يا برگه هاي پرداختني ) ، با حساب كنترل بستانكاران در دفتر كل است .
کاربرگ های حسابرسی حساب های پرداختنی :
كاربرگ اصلي حساب هاي پرداختني ، تراز آزمايشي انواع مانده های حساب هاي پرداختني به تاريخ ترازنامه و درخواست هاي تأييديه بستانكاران ، كاربرگ هاي اساسي حساب هاي پرداختني می باشد . ترازهای آزمايشي مزبور اغلب به شكل گزارش هاي چاپي كامپيوتر است . علاوه بر اين ، حسابرسان مي توانند فهرستي از حساب هاي پرداختني ثبت نشده را كه در طول رسيدگي هاي خود كشف كرده اند ، را تهيه كنند .
برنامه حسابرسی :
الف : سیستم كنترل هاي داخلي حساب های پرداختنی را ارزیابی کنید.
1- شناختي از سيستم كنترل داخلي حساب های پرداختنی كسب كنيد .
یکی از راه های آشنایی با سیستم کنترل داخلی حساب های پرداختنی ، استفاده از نمودگرهای تهیه شده توسط صاحب کار است . حسابرسان می توانند از پرسشنامه کنترل های داخلی نیز برای کسب اطلاعات مربوط به کنترل های داخلی حساب های پرداختنی استفاده کنند .
2- احتمال خطر كنترل را درباره هر يك از سرفصل هاي عمده حساب های پرداختنی در تاريخ ترازنامه تعيين و آزمونهاي اضافي كنترلها را طراحي كنيد .
احتمال خطر کنترل ، تنها زمانی کمتر از حداکثر برآورد می شود ، که کنترل های لازم را آزمون ها نشان می دهد . حسابرسان باید تعیین کنند که کدام آزمون اضافی کنترل ها احتمالاً محدود کردن آزمون ها محتوا را از لحاظ هزینه اجرا ایجاب می کند .
3- آزمون هاي اضافي كنترل ها را درباره آن دسته از كنترل داخلي اجرا كنيد .حسابرسان قصد دارند براي كاهش سطح تعيين شده احتمال خطر و در نتيجه ، كاهش آزمون هاي محتوا بر آن ها اتكاء كنند .
4- احتمال خطركنترل را درباره هر يك از سر فصلهاي عمده حسابهاي پرداختني ترازنامه و بر اساس آزمون کنترل های انجام شده ، دوباره برآورد و آزمونهاي محتوا را طراحي كنيد .
ب: آزمون هاي محتواي معاملات و مانده هاي حساب هاي پرداختني :
5- تراز آزمايشي حساب های پرداختي را به تاريخ ترازنامه از صاحب كار دريافت كنيد و با دفتر كل ، مغايرت گيري نمایید .
یکی از هدف های این روش ، اثبات مطابقت داشتن مبلغ بدهی مندرج در ترازنامه با جمع تک تک اقلامی است که در مدارک تفصیلی بدهی ها وجود دارد . هدف دیگر از اجراي آزمون فوق ، فراهم آوردن نقطه شروعی است برای آزمونهای محتوا .
6- مانده هاي پرداختني به بستانكاران انتخابي را با بازرسي مدارك پشتوانه آن ها ، سندرسي كنيد .
سندرسی مانده های پرداختی به بستانکاران انتخاب شده با مراجعه به برگه های حسابداری ، فاکتور ها ، سفارش های خرید و گزارش های دریافت ، آزمون محتوایی است ، برای اثبات اعتبار تراز آزمایشی حساب های پرداختنی که توسط صاحب کار تهیه شده است .
7- بدهيهاي ثبت شده را با صورت حسابهاي ماهانه فروشندگان ( بستانكاران ) مغايرت گيري كنيد .
مغايرتگيري فوق به صورت ماهانه ، روش جاری بسیاری از شرکتهاست . حسابرسان برای حصول اطمینان از انجام شدن مغایرت گیری می توانند صورت حساب های فروشندگان را بطور محدود مورد بررسی قرار دهند و چنانچه این کار انجام نشده باشد ، حسابرسان می توانند این کار را به صورت مستقل انجام دهند . یکی از اختلافاتی که با مغایرت گیری صورت حساب های فروشندگان روشن می شود ، هزینه حملی است که فاکتور آن هنوز توسط صاحب کار دریافت یا ثبت نشده است .
8- تأیيديه حساب هاي پرداختني را با مكاتبه مستقيم با فروشندگان ، دريافت كنيد .
برای تمام فروشندگانی که در طول سال ، از آن ها خرید های عمده ای شده باید درخواست تأییدیه ارسال گردد . این کار به منظور کشف بدهی های ثبت نشده صورت می گیرد و دلیل دیگر آن است که بزرگترین مخاطره در اثبات بدهی ها ، وجود بدهی های ثبت نشده می باشد . در هر صورت این روش اجباری نمیباشد .
9- روشهاي تحليلي را درباره حساب های پرداختني و حساب هاي مرتبط ، اجرا كنيد .
حسابرسان برای حصول اطمینان خاطر از معقول بودن کلی حسابهای پرداختنی می توانند نسبتهایی مانند نسبت بستانکاران به خرید و مجموع بدهی های جاری را محاسبه کنند و نسبتهاي محاسبه شده را بانسبتهای سالهای قبل مقایسه کنند تا روندهای نیازمند پی جویی ، روشن و آشکارگردد .
10- براي كشف حساب هاي پرداختني ثبت نشده جستجو كنيد .
برای کشف حساب های پرداختنی ثبت نشده ، می توانند از روشهایی مانند مغایرت گیری ، تأییدیه و روش های تحلیلی استفاده کنند . حسابرسان در جستجوی حساب های پرداختنی ثبت نشده علاوه بر اقدامات یاد شده ، معاملات ثبت شده پس از پایان سال مالی را نیز حسابرسی می کنند . حسابرسان همچنین باید زمینههای احتمالی را در مورد پرداختنیهای ثبت نشده مورد توجه قرار دهند . مانند :
· فاکتورهای خرید بدون گزارش دریافت مواد و کالا و گزارشهای دریافت مواد وکالای بدون فاکتور.
· برگههای پرداختنی ثبت شده بعد از تاریخ ترازنامه در معین بستانکاران .
· فاکتورهای دریافتی پس از تاریخ ترازنامه توسط صاحب کار .
11- حساب هاي پرداختني به اشخاص وابسته را جستجو كنيد .
پرداختی های به رؤسا ، مدیران ، سهامداران یا شرکت های وابسته نیاز به توجه ویژه حسابرسان دارد . زیرا ، این گونه پرداختی ها از معاملات حقیقی و بی شبهه ای که بین طرفین با تضاد منافع انجام می شود ، ناشی نشده اند .
12- چگونگي ارائه حساب هاي پرداختني را در صورت هاي مالي وكيفيت افشاي مربوط به آن را ارزيابي كنيد .
ارائه صحیح حساب های پرداختنی در ترازنامه مستلزم تفکیک مبالغ پرداختنی عمده به اشخاص وابسته ( مدیران ، سهامداران عمده ، رؤسا وکارکنان شرکت )و ارائه جدای آن ها از بستانکاران تجاری است.
سایر بدهی ها :
علاوه برحساب هاي پرداختني ، ساير اقلامی كه به عنوان بدهيهاي جاري طبقه بندي مي گردد ، عبارت است از :
1- كسور (قانوني) حقوق و دستمزد كاركنان ( مانند : ماليات هاي تكليفي و بيمه سهم كاركنان )
2- ماليات فروش
3- حقوق و دستمزد مطالبه نشده
4- سپرده هاي مشتريان
5- هزينه هاي تحقق يافته پرداخت نشده
1- كسور قانوني حقوق و دستمزد كاركنان :
از مهمترين نمونههاي كسور حقوق و دستمزد ، حق بيمه سهم كاركنان و ماليات بر درآمد است . اگر چه مقامات دولتي فرم ويژهاي را براي ثبت و ضبط اين اقلام تعيين نكردهاند ، اما نسبت به تهيه مدارك مربوط به مبالغ ثبت شده و مبالغ كسر شده ازحقوق و دستمزد كاركنان تأكيد دارند . مالياتهاي كسر شده از كاركنان كه در تاريخ ترازنامه هنوز به وزارت دارايي پرداخت نشده ، يك بدهي است كه حسابرسان بايد آن را بازبيني كنند . اغلب مبالغي بابت حق عضويت در اتحاديهها ، امور خيريه ، طرح هاي بازنشستگي ، بيمه عمر و حوادث ، پس انداز و ... نيز از حقوق و دستمزد كاركنان كسر مي شود .
2- ماليات فروش:
در بيشتر ايالات آمريكا ، واحدهاي تجاري بايد ماليات مقرر بر فروش كالاهاي خود را از خريدار وصول كنند . اينگونه مالياتها به عنوان هزينه واحد تجاري نمي باشد و خرده فروشان تنها به عنوان عامل وصول ماليات عمل مي كنند . مادامی که این مالیات های وصول شده به مقامات مالیاتی کشور تحویل نشده است ، یک بدهی جاری واحد تجاری می باشد .
3- حقوق و دستمزد مطالبه نشده :
حقوق و دستمزد مطالبه نشده ماهيتاً سوء استفاده پذير است . از اين رو حسابرسان بايد نسبت به كفايت سيستم كنترل داخلي حقوق و دستمزد مطالبه نشده توجه ويژه داشته باشند . حسابرسان حساب حقوق و دستمزد مطالبه نشده را به دو منظور رسيدگي مي كنند :
· مانده بستانكار این حساب معرف تمام حقوق و دستمزد مطالبه نشده در هر نوبت پرداخت است .
· اقلام بدهكار اين حساب نشانه تنها پرداخت هاي مجاز به كاركنان ، پرداخت به صندوق دولت طبق مقررات يا برگشت مبالغ به حساب وجوه نقد عمومي شركت است .
4- سپرده هاي مشتريان :
بسیاری از مؤسسات خدمات عمومي و شركت هاي حمل و نقل نيز ممكن است به منظور تضمين دريافت وجه صورتحساب هاي خود يا برگشت صحيح تجهيزات قرض داده شده به مشتريان ، سپرده اي از مشتريان خود دريافت كنند . حسابرسان بايد روشهاي پذيرش و برگشت اين گونه سپرده ها را بررسي كنند و هرگونه نارسايي در سيستم كنترل داخلي مربوط را افشاء نمايند . به عنوان يك قاعده كلي ، حسابرسان معمولاً اقدام به دريافت تأييديه مستقيم براي سپردهها نميكنند . اما دريافت تأييديه در مواردي كه مبالغ سپرده ها ، عمده است يا سيستم كنترل داخلي ضعيف و نارسا ميباشد ، اقدامي مفيد است .
5- هزينه هاي تحقق يافته پرداخت نشده :
بیشتر هزينه هاي تحقق يافته پرداخت نشده ، معرف تعهدات كالا و خدمات دريافتي پيش از تاريخ ترازنامه است كه در دوره بعد بايد پرداخت شود . انواع هزینه های تحقق یافته پرداخت نشده عبارتند از :
· عوارض و ماليات مستغلات :
عوارض و مالياتهاي مستغلات از لحاظ تعدد پرداخت طي دوره اندك بوده ، اما از لحاظ مبلغ عمده مي باشند . از اين رو تجزيه و تحليل كليه عوارض و ماليات هاي مستغلات طي سال در كاربرگهاي حسابرسي درج مي شود . پرداخت عوارض و ماليات ها بايد با بازرسي برگهاي تشخيص صادر شده توسط مقامات ذيصلاح قانوني و مدارك پرداخت مربوط ، بازبيني گردد .
· حقوق و دستمزد پرداختني :
ناخالص حقوق و دستمزد پرداختني تقريباً در تمام ترازنامهها وجود دارد . درستي مبالغ ذخيره شده از لحاظ تعيين مجموع بدهيهاي شركت و همچنين مطابقت درآمد و هزينهها حائز اهميت است . حسابرسان پرداختهاي انجام شده در اولين نوبت پرداخت در دوره بعد را مورد بررسي قرار ميدهند تا از نبود حقوق و دستمزد پرداختني ثبت نشده درتاريخ ترازنامه اطمينان يابند .
· ذخيره طرح هاي بازنشستگي :
بررسيهاي اين حساب ميتواند در پرونده دايمي نگهداري شود . قوانين مربوط بايد مطالعه گردد .
· حقوق و دستمزد پرداختني بابت ايام مرخصي :
اين بدهي دردوحالت زیر قابل بررسي است :
1. مرخصي استحقاقي كاركناني كه در سال گذشته به هر دليل از مرخصي استفاده نكرده اند .
2. مرخصي هاي آينده كاركنان كه بخشي از مخارج آن بايد به حساب دوره جاري منظور شود تا مطابقت درآمد و هزينهها به درستي صورت گيرد .
محاسبات مربوط به اين بدهي بايد هم از لحاظ دقت رياضي و هم از لحاظ انطباق با سياست هاي اعطاء مرخصي شركت مورد بازبينی قرار گيرد .
· تضمين خدمات پس از فروش :
مخارج ارائه اين گونه خدمات بايد در سال فروش محصولات به حساب هزينه منظور شود . در اين صورت شركت همه ساله مبلغي بر مبناي فروش سال و برآورد خدمات تعميري يا جايگزيني سال بعد به بدهكار هزينه و بستانكار حساب بدهي منظور خواهد كرد . در صورت رخداد تعميرات و جايگزيني ، مخارج آن به حساب بدهي مزبور بدهكار خواهد شد .
به طور كلي ، حسابرسان بايد مطمئن شوند كه مانده بدهي مربوط به خدمات پس از فروش ، رابطهاي معقول با فروش شركت دارد . از لحاظ حصه جاري و حصه بلند مدت نيز به گونه اي مناسب تفكيك و در ترازنامه طبقهبندي شده باشد .
· كميسيون ها و پاداش هاي پرداختني :
گام اساسي در اين مورد ، رجوع به مجوز كميسيون يا پاداش است . چنانچه حجم فروش شرکت يا ديگر معيارهای عِينی مبنای محاسبه کميسيون يا پاداش باشد ، حسابرس بايد با اعمال ضريب (نرخ) تعيين شده در مورد مبلغ مورد استفاده به عنوان مبنا ، محاسبه اين بدهي را بازبيني و اثبات كند .
· ماليات بر در آمدهاي پرداختني :
ماليات بر درآمد ( ريالي يا ارزي ) شركت ، عامل با اهميتي است در تعيين سود خالص و وضعيت مالي شركت . حسابرسان بدون كسب شواهد لازم درباره محاسبه و منظور كردن صحيح ماليات بر درآمد شركت ، نمي توانند درباره مطلوبيت هيچ يك از صورت هاي مالي اظهار نظر كنند . صورت سود و زيان مؤسسات فردي يا شركتهاي تضامنی ، مبلغي را به عنوان ماليات بر درآمد نشان نميدهند . زيرا ماليات بر سود اين گونه واحدهاي تجاري را صاحب مؤسسه يا شركاي شركت بايد شخصاً بپذيرند .
ذخيره ماليات بر درآمد شركتها اغلب برآورد از مبلغي است كه شركت ها بايد بپردازند . حسابرسان بايد حساب ماليات بردرآمد پرداختني را تجزيه و تحليل كنند و اقلام منعكس در آن را با اظهارنامه مالياتي مدارك پرداخت يا ساير مدارك مثبته سندرسي نمايند . مانده نهايي اين حساب عبارت است از : مبلغ ماليات بر درآمد محاسبه شده منهاي هر گونه مبلغ پرداختي .
· حق الزحمه هاي حرفه اي پرداختني :
حقالزحمههاي مؤسسات حرفهاي شامل هزينه خدمات مشاوره حقوقي ، حسابداري ، حسابرسي و ساير كارشناسان ، كه خدمات مستمري را ارائه مي كنند ، اما صورتحساب حق الزحمه خود را به طور نامرتب ارسال مي دارند ، می شود . بررسي حساب هزينه هاي حقوقي و قانوني ضروري است زيرا ممكن است حسابرسان را از وجود دعاوي عليه شركت ، اعتراض به برگهاي تشخيص مالياتي يا ساير مواردي آگاه كند كه مستلزم افشاء در صورتهاي مالي مي باشد .
مراحل اساسي حسابرسي هزينه هاي تحقق يافته پرداخت نشده :
1- هرگونه قرارداد يا ساير مداركي كه بتواند مبناي مناسبي براي اين گونه بدهيها را فراهم آورد ، رسیدگی کنید .
2- درستي و دقت مدارك تفصيلي حسابداري مربوط به اين بدهيها را ارزیابی کنید .
3- مفروضات زير بناي محاسبات اين بدهيها را مشخص و آن ها را ارزیابی کنید .
4- محاسباتي را كه صاحب كار در مورد اين بدهيها انجام داده است ، آزمون کنید .
5- یکنواختی نحوه برخورد با اين بدهيها در ابتدا و پايان دورة مالي ، تعیین کنید .
6- ضرورت منظور کردن بدهيهايي كه درحساب ها منظور نشدهاند ، را بررسی کنید . ( آزمون كامل بودن بدهيها )
چگونگي ارائه در ترازنامه :
هزينه هاي تحقق يافته پرداخت نشده ( بهره ، ماليات ، اجاره ، حقوق و دستمزد و ...) در بخش بدهيهاي جاري ترازنامه و گاه تحت يك سر فصل و به طور يك جا ارائه مي شود . ماليات بر درآمد پرداختني ممكن است تا آن اندازه ای با اهميت باشد ، كه ارائه جداگانه آن در ترازنامه ضروري باشد . اقلام انتقالي به دورههاي آتي در بستانكار حساب درآمد بابت اجاره يا بهره دريافتي كه در سال بعد به حساب درآمد منظور خواهد شد ، معمولاً به عنوان بدهيهاي جاري طبقه بندي مي شود .
زمان رسيدگي:
رسيدگي به حساب هاي پرداختني در تاريخي پيش از تاريخ ترازنامه ، به شرطي مؤثر خواهد بود كه صاحب كار در ثبت بدهيهاي با اهميت به وجود آمده در هفته هاي باقي مانده از سال مورد رسيدگي ، كوتاهي نكند . به همين دليل ، بسياري از حسابرسان معتقدند كه بيشتر كار رسيدگي به حساب هاي پرداختني بايد پس ازتاريخ ترازنامه انجام شود . بدهيهاي جاري غير از حساب هاي پرداختني براي رسيدگي پيش از تاريخ ترازنامه مناسبتر است .
Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA
